Bitcoin is een digitale munt die bestaat zonder bank, zonder overheid en zonder centraal kantoor. Toch wordt er elke dag voor miljarden euro’s mee verhandeld. Miljoenen mensen over de hele wereld gebruiken het om geld over te maken, om te sparen of om te investeren. Dat klinkt misschien ingewikkeld, maar de basisprincipes zijn goed te begrijpen. In deze blog nemen we je stap voor stap mee door alles wat je moet weten.
Hoe bitcoin werd uitgevonden en waarom dat bijzonder is
In 2009 verscheen er een nieuw soort digitaal geld op het internet. De bedenker gebruikte de schuilnaam Satoshi Nakamoto, maar niemand weet wie er echt achter die naam zit. Nakamoto schreef een document waarin hij beschreef hoe mensen geld konden uitwisselen zonder tussenkomst van een bank. Dat was nieuw, want bij gewone betalingen staat er altijd een partij tussen die de transactie goedkeurt. Bij de digitale munt die hij bedacht, regelt het netwerk zelf de controle. Alle deelnemers samen zorgen ervoor dat betalingen kloppen en dat niemand geld dubbel uitgeeft. Dit systeem werkt op basis van een technologie die blockchain wordt genoemd.
Wat een blockchain is en hoe transacties werken
Een blockchain is een soort openbaar register dat op duizenden computers tegelijk wordt bijgehouden. Elke keer dat iemand een bedrag verstuurt, wordt die transactie opgeslagen in een blok. Dat blok wordt daarna aan een lange keten van eerdere blokken gekoppeld. Zo ontstaat er een ononderbroken geschiedenis van alle betalingen die ooit zijn gedaan. Om een transactie te versturen, heb je een digitale portemonnee nodig, ook wel een wallet genoemd. Die wallet bevat een geheime sleutel waarmee je aantoont dat jij de eigenaar bent van het geld. Zonder die sleutel kan niemand aan jouw tegoed komen. Het netwerk controleert automatisch of de sleutel klopt en of je genoeg saldo hebt voordat de betaling wordt goedgekeurd.
Mining: zo komen nieuwe munten in omloop
Nieuwe eenheden van de digitale valuta komen niet zomaar uit het niets. Ze worden verdiend door mensen die hun computers inzetten om ingewikkelde wiskundige puzzels op te lossen. Dit proces heet mining, wat zoveel betekent als delven of graven. Wie een puzzel als eerste oplost, mag een nieuw blok aan de blockchain toevoegen en krijgt daarvoor een beloning in de vorm van nieuwe munten. Dit systeem zorgt er tegelijk voor dat het netwerk veilig blijft. Want om de blockchain aan te passen, zou iemand meer rekenkracht nodig hebben dan alle andere deelnemers samen. Dat is in de praktijk zo goed als onmogelijk. Er is ook een maximum ingebouwd: er zullen nooit meer dan 21 miljoen munten bestaan. Dat maakt de munt schaars, wat voor een deel de prijs bepaalt.
De waarde van bitcoin en de risico’s die daarbij horen
De prijs van de cryptomunt schommelt sterk. In 2017 steeg hij naar bijna 20.000 dollar, waarna de koers instortte tot onder de 4.000 dollar. In 2021 piekte de waarde boven de 60.000 dollar. Zulke grote schommelingen maken het aantrekkelijk voor mensen die willen speculeren, maar ook gevaarlijk voor wie zijn spaargeld erin stopt. Anders dan een gewone bankrekening biedt een digitale portemonnee geen garantie. Als je je geheime sleutel kwijtraakt, ben je je geld ook kwijt. Er is geen klantenservice die je kan helpen. Landen hebben ook heel verschillende regels over het gebruik van deze cryptovaluta. In El Salvador is het officieel wettig betaalmiddel, terwijl andere landen het aan banden leggen of helemaal verbieden. Wie interesse heeft, doet er goed aan zich goed te informeren voordat er geld in wordt gestopt.
Veelgestelde vragen
Waar kan ik bitcoin kopen?
Je kunt digitale munten zoals bitcoin kopen via speciale handelsplatformen die cryptobeurzen worden genoemd. Bekende voorbeelden zijn Coinbase, Bitvavo en Kraken. Je maakt een account aan, verifieert je identiteit en kunt daarna met gewoon geld een aankoop doen. Let altijd op de kosten die zo’n platform rekent voor een transactie.
Is het veilig om bitcoin te bewaren op een exchange?
Het bewaren van je crypto op een handelsplatform brengt risico’s met zich mee. Als zo’n platform wordt gehackt of failliet gaat, kun je je geld kwijtraken. Veel mensen kiezen daarom voor een hardware wallet, een klein apparaatje dat je digitale sleutels offline bewaart. Dat is een stuk veiliger voor grote bedragen.
Moet ik belasting betalen over winst op bitcoin?
In Nederland telt crypto mee als vermogen in box 3 van de inkomstenbelasting. Je geeft de waarde op 1 januari op als onderdeel van je totale vermogen. Of je daadwerkelijk belasting betaalt, hangt af van je totale vermogen en de geldende belastingregels dat jaar. Het is verstandig om dit na te vragen bij een belastingadviseur.
Kan ik met bitcoin gewoon dingen kopen?
Steeds meer bedrijven accepteren betaling in cryptovaluta, maar het is nog lang geen standaard. In de meeste winkels kun je er niet mee betalen. Online zijn er meer mogelijkheden, bijvoorbeeld bij bepaalde webshops of voor het boeken van een reis. In landen zoals El Salvador kun je het ook gebruiken bij fysieke winkels en restaurants.
